Jarman Awards 2026 + Sgwrs: Ilona Sagar

24 Hydref 2026

Ilona Sagar, The Body Blow (2022), video stil
Ilona Sagar, The Body Blow (2022), video stil

Gwobr Jarman 2026

Darganfyddwch amrywiaeth anhygoel byd creu ffilmiau artistiaid yn y DU, gyda chyflwyniad o waith y rhai a gyrhaeddodd restr fer Gwobr Jarman Ffilm Llundain eleni, sy'n dod gyda gwobr o £10,000.

Wedi'i hysbrydoli gan y gwneuthurwr ffilmiau gweledigaethol o Brydain, Derek Jarman, mae'r wobr yn cydnabod ac yn cefnogi artistiaid sy'n gweithio gyda delweddau symudol. Mae'r artistiaid ar y rhestr fer yn dangos dyfeisgarwch ym myd delweddau symudol, gan amlygu ehangder y creadigrwydd a'r crefftwaith sydd gan y cyfrwng hwn i'w gynnig, yn ogystal â'i allu pwerus i ymgysylltu â chynulleidfaoedd a'u herio.

Yr artistiaid ar y rhestr fer eleni yw: Sadia Pineda Hameed, Ilona Sagar, Rhea Storr ac Alia Syed. Bydd y rhaglen hefyd yn cynnwys sgwrs gydag Ilona Sagar.


11:00 - 17:00
Jarman Films

18:00 - 18:45
Sgwrs: Ilona Sagar

19:00
The Body Blow, Ilona Sagar

Ynglŷn â'r darnau o waith yn y rhaglen deithiol

Rhea Storr, Okay Keskidee! Let Me See Inside (2025)

Mae Okay Keskidee! Let Me See Inside yn adrodd hanes personol o ofodau cymunedol ar gyfer pobl Ddu yn y DU, gan ganolbwyntio ar bobl o dras Caribïaidd. Drwy ymweld â safle hen Ganolfan Keskidee (canolfan gelfyddydau ar gyfer pobl Ddu yn Islington, Llundain), sydd bellach yn fflatiau moethus, mae'r ffilm yn ystyried yr amodau a ganiataodd i'r gofod hanesyddol hwn ffynnu. Mae Okay Keskidee yn archwilio'r rhesymau economaidd a chymdeithasol sydd wedi gwneud ymgynnull mewn gofod ffisegol yn anodd, gan ddangos bod hanesion yn ymwneud â threfnu digwyddiadau celfyddydol yn mynd law yn llaw â disgwrs wleidyddol. Wedi'i greu gan ddefnyddio argraffu optegol a chamerâu rostrwm, mae'r gwaith yn defnyddio prosesau ffilm analog i ymdrin â ffyrdd araf o feddwl ynghylch pynciau cyfoes. O ystyried y cysylltiadau personol a ffurfiwyd wrth ddefnyddio'r technegau hyn sydd bellach wedi darfod, mae'r ffilm yn gofyn a all y byd digidol ddisodli presenoldeb ffisegol mewn cymunedau a chynhyrchu archif hygyrch ar gyfer cenhedlaeth newydd.


Sadia Pineda Hameed, Moving Sound (2025)

Mae Moving Sound yn waith dyfaliadol wedi'i leoli ar draws Cymru yn yr 1980au a'r dyfodol agos, wedi'i ffilmio ar ffilm Super 16 mm. Yn y ffilm, mae synau strategaethau gwrth-drefedigaethol a gwrth-gyfalafol cyfoes ar gyfer streiciau mwyngloddio yn cael eu trosglwyddo o flychau ffrydio'r grŵp sain ecolegol, Soundcamp, i'r gorffennol trwy ddarllediad tanddaearol sy'n teithio trwy amser. Yn yr 1980au, mae gweithwyr yn adeiladu derbynyddion y gwnaethant eu creu eu hunain gan ddefnyddio dyfeisiau sain cludadwy Moving Sound, y maent yn eu defnyddio i rannu'r darllediad o amgylch safleoedd cynhyrchu a safleoedd bywyd bob dydd. Mae Moving Sound yn cymysgu darnau o ffilm ffuglennol 16 mm a ffilm archif 8 mm o fewn gweithredu sonig cudd, gan archwilio sut mae trefnu yn cydgyfeirio ac yn gweithredu ar draws daearyddiaethau, amser, ffantasi a realiti.


Alia Syed, The Dhaba – 1st Chapter: Mr Sharif and 2nd Chapter: Mr Bhari (2025)

Mae The Dhaba (caffi ar ochr y ffordd) yn gronicl barddonol sy'n dogfennu mudiad dau ddyn i Glasgow. Gan gyrraedd yn ystod gwahanol adegau hanesyddol o is-gyfandir India, mae eu tystiolaethau'n taflu goleuni ar effeithiau deddfwriaeth fewnfudo Prydain wrth iddi newid yn barhaus, gyda phrofiad bywyd y cyfweleion yn datgelu dryswch systematig trefedigaethedd a hiliaeth barhaus.

Mae The Dhaba yn rhan o brosiect ehangach Syed, The Ring in the Fish, a gomisiynwyd gan Ganolfan y Celfyddydau Cyfoes yn Glasgow, sy'n cwmpasu vignettes 16 mm, ffotograffau a chyfweliadau sain. Mae The Dhaba yn gwyro oddi wrth ffurfiau ffilmiau dogfen traddodiadol, gan ganolbwyntio ar y cof a'r rôl sydd gan y dychymyg mewn perthynas â mudo. Mae'r gwaith yn gwrthbwyso rhythmau gweithle gwaith cymunol mewn cegin ac ynysigrwydd dwys tasgau domestig y telir amdanynt yn ôl gwaith, gyda cherflun o’r Arglwydd Roberts ar geffyl sy’n dathlu ei rôl wrth dawelu’r hyn y mae pobl Prydain yn ei alw'n Wrthryfel India a'r hyn y mae pobl India yn cyfeirio ato fel y Rhyfel Cyntaf dros Annibyniaeth yn 1857– gan amlygu diddordeb Syed ym mhensaernïaeth yr amgylchedd adeiledig fel ffordd bersonol a chyhoeddus o goffáu.


Ilona Sagar, Other Actors (2025)

Mae Other Actors yn archwilio'r cysylltiadau rhwng cyrff ac adeiladau, iechyd a phensaernïaeth trwy lens Paimio Sanatorium yn y Ffindir. Wedi'i ddylunio gan Alvar ac Aino Aalto a'i gwblhau rhwng 1929 ac 1933, mae'r sanatoriwm yn cynrychioli newid radical o ran dylunio ar gyfer adeiladau sy’n ymwneud ag iechyd. Meddyliwyd am yr adeilad fel 'offeryn ar gyfer iacháu' a chynigiodd y pâr priod, Alvar ac Aino Aalto, fath o bensaernïaeth a gynlluniwyd nid ar gyfer y corff iach unionsyth ond ar gyfer persbectif llorweddol y claf. Caiff y ffilmio ei wneud pan mae'r sanatoriwm mewn cyfnod arwyddocaol o’r broses o’i drawsnewid o ysbyty i ddiben newydd. Gan blethu ymchwil hanesyddol, profiad proffesiynol a phrofiad bywyd ynghyd, mae Other Actors wedi'i lywio gan Ysgol Beirianneg Prifysgol Aalto, Clinig Mudwyr Heb Ddogfennaeth Kalasatama, a grwpiau sy’n ymchwilio i dwbercwlosis ym Mhrifysgol Caerlŷr a Choleg Imperial Llundain. Drwy’r safbwyntiau croestoriadol hyn, mae’r ffilm yn gofyn inni ystyried beth a wnawn ag etifeddiaethau pensaernïol moderniaeth sy’n aros yn ein dychymyg diwylliannol, a sut y gallwn roi llwyfan i’r rhai sydd wedi’u cuddio y tu ôl i’w ffasadau gweledol.


Ilona Sagar, The Body Blow (2022)
Datblygwyd The Body Blow trwy gydweithrediad hirdymor â'r rhai sydd â phrofiad bywyd o ganserau o ganlyniad i asbestos, Grŵp Ymwybyddiaeth Cymorth Asbestos Llundain (LASAG), gweithwyr cymdeithasol, gofalwyr diwedd oes, arbenigwyr tynnu asbestos, ymgyrchwyr, a gweithwyr proffesiynol ym meysydd meddygaeth a’r gyfraith.

Drwy collage a montage, mae'r ffilm yn ymateb i'r dulliau arbrofol cynharach a ddatblygodd MacColl a Seeger ar gyfer The Body Blow (1962), y mae'r prosiect hwn yn cymryd ei enw oddi wrtho. Ystyrir asbestos yn bryder hanesyddol, ond mae’n parhau i gael effeithiau dinistriol iawn ar fywydau pobl heddiw. Gall ffibrau asbestos orwedd yn segur yn ysgyfaint dioddefwyr am 20 i 50 mlynedd ac mae problemau iechyd fel arfer yn ymddangos ymhell ar ôl iddynt ymddeol.

Mae'r ffilm yn llywio'r haenau o waith papur cyfreithiol a biwrocrataidd y mae'r rhai sydd wedi dod i gysylltiad ag asbestos yn sownd rhyngddynt. Mae Asesiadau Gallu i Weithio, ymgyfreitha a mesuriadau ystadegol cyfreithiol wedi dod yn rheolyddion y gellir cyfryngu'r unigolyn drwyddynt, eu cadwyno i syniadau o ddefnyddioldeb, wedi’u fframio gan werth eu llafur economaidd a domestig. Mae sgript gydweithredol a grëwyd yn ystod cyfres o weithdai yn gofyn inni feddwl am y ffordd rydym yn llywio'r iaith sy'n treiddio etifeddiaeth asbestos. Pwy sy'n cael caniatâd i fod yn agored i risg a sut mae risg yn cael ei mesur?

  • Ilona Sagar, The Body Blow (2022), video stil

Programme